Den Arnamagnæanske Samling
Nasjonalarkivet
Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum
Þjóðskjalasafn Íslands
Þjóðskjalasafn Íslands, Reykjavík: 718 documents
(9 documents in progress, 2 done, 707 left)
Húsaúttekt á Ingjaldshóli þá Þórður Steindórsson viðskildi en herra lögmaðurinn Magnús Jónsson viðtók.
Ólöf Loftsdóttir og Þorleifur Björnsson selja Magnúsi Jónssyni jarðirnar Kross í Landeyjum og Núp í Eystrahrepp, er Björn Þorleifsson heitinn hafði keypt af Teiti Helgasyni; ennfremur meðkenna þau, að þau hafi selt Magnúsi jörðina Böðvarshóla og Galtarnes í Víðidal.
Ásgrímur Þorkelsson selur Gottskálki Kenekssyni Hólabiskupi á staðarins vegna á Hólum jörðina Steinnýjarstaði fyrir jörðina í Haganesi við Mývatn.
1) Sáttargerð þeirra séra Jóns Pálssonar og séra Þorkels Guðbjartssonar í viðurvist og að tilhlutun Goðsvins Comhaer Skálholtsbiskups og margra annarra klerkmanna og leikmanna; sættast þeir alsáttum á allan reikningsskap og óvinskap, er þeim hafði farið á milli, og heitir séra Þorkell séra Jóni fullri vináttu og fylgi, og kyssast þeir að lyktum "fyrir munninn trúlega". 22. apríl 1440. 2) Tveir prestar og fjórir leikmenn transkríbera sáttargerðarbréf séra Jóns Pálssonar og séra Þorkels Guðbjartssonar. 14. ágúst 1471.
Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup úrskurðar samkvæmt dómi háðum í sama stað og dag Höskuldi Runólfssyni að lúka árlega fjögur hundruð fríðvirð síðan Björn Eyjólfsson tók fyrst að sér jörðina Kelduland og svo síðan Höskuldur tók við henni og Höskuldi þess utan mörk í stefnufall.
Tveggja tylfta dómur, útnefndur á Öxarárþingi af lögmönnum báðum, Erlendi Þorvarðssyni og Ara Jónssyni, með ráði og samþykki beggja biskupanna og fógetans Diðriks van Mynden af Brjámsstöðum (Bramstad), um að rétt Noregs lög og svarinn sáttmáli haldist kóngs vegna og kirkju, um að Píningsdómur (1490) haldist, um að sáttmáli Norðmanna konungs og Englakonungs frá fyrra ári um verslun á Íslandi haldist, um þá er fara út af landinu með buldur og óróa, um duggara sigling, um að heilög trú og guðs lög haldist og um hafnargjald til konungs.
Vitnisburður séra Halldórs Brandssonar um að í tíð Jóns Arasonar Hólabiskups hafi hann haft umboð jarða Hólastóls í Þingeyjarsýslu (Norðursýslu) í mörg ár. Allan þann tíma var Tjörn í Aðaldal á meðal jarða Hólastóls og eftir andlát Jóns þegar hann stóð séra Sigurði Jónssyni reikningsskap þá átaldi séra Jón Ólafsson aldrei jörðina sér vitanlega.
Magnús Jónsson selur Þorleifi Björnssyni Böðvarshóla í Vesturhópi fyrir Steinstaði í Öxnadal (sbr. DI V, nr. 474).
Hrafn Guðmundsson lögmaður úrskurðar Finn Gamlason skyldugan að afhenda Magnúsi Böðvarssyni presti jörðina Barð í Fljótum til fullrar eignar.
Tylftardómur klerka útnefndur af Gottskálki Nikulássyni Hólabiskupi um kúgildahald Sæmundar Jónssonar í 23 ár fyrir Hóladómkirkju.
Vottorð tólf klerka og tólf leikmanna um það, að þeir hafi aldrei heyrt né vitað annað en veiting Grenjaðarstaða í Reykjadal hafi legið undir Hólabiskup fyrri en Jón Pálsson prestur nú kom út með veitingarbréf erkibiskupsins fyrir staðnum.
Dómur fimm klerka og eins leikmanns, útnefndur af Magnúsi Eyjólfssyni officialis eftir skipun Gissurar Einarssonar Skálholtsbiskups, um ákærur séra Jóns Eiríkssonar til Vigfúss Magnúss Brúmannssonar um tollahald fyrir Vatnsfjarðarkirkju í Bolungarvík, og til Markús Þórarinssonar og Jóns Arasonar blóta um óheimila ásetu á jörðunum Þverdal og Sæbóli.
Úrskurður Gottskálks Kenekssonar Hólabiskups með samþykki tólf klerka um kæru Halldórs Brandssonar til Jóns ábóta á Þingeyrum, að ábóti héldi fyrir honum undir klaustrið jörðunni Ytri-Ey á Skagaströnd, sem Brandur eignaði sér vegna Helgu konu sinnar samkvæmt kaupbréfi og kvittunarbréfi, en af því þessi skilríki þóttu eigi gild, úrskurðast jörðin óbrigðileg eign Þingeyraklausturs.
Vitnisburðarbréf um það, með hverjum landamerkjum séra Þorkell Guðbjartsson hefði selt heilagri Hólakirkju jörðina á Sandi í Aðaldal.
Jón Sigmundsson bóndi selur Jóni Þórðarsyni jörðina Skarðsdal í Siglufirði og kvittar hann um andvirði jarðarinnar.
Vitnisburður séra Sigurðar Jónssonar um að faðir sinn, Jón Arason Hólabiskup, hafi borið undir hann áform sín um að selja séra Jóni Ólafssyni Tjörn í Aðaldal fyrir jarðir fyrir vestan sem hann hafði erft. Hann spurði föður sinn hvers vegna hann ætti að selja jörð fyrir norðan fyrir jarðir í öðrum fjórðungi. Biskup sagðist gera það í greiðaskyni við séra Jón því annars nái hann ekki arfi sínum því skyldmenn hans muni óttast að halda fyrir honum arfinum sé þeim kunnugt að biskup hafi keypt jarðirnar. Jafnframt sagðist hann geta keypt Tjörn af séra Jóni aftur hvenær sem hann vildi. Hann taldi líklegt að biskup hefði samið við séra Jón um jörðina áður en hann féll frá. Sigurður var hins vegar óviss um hvort séra Jón hafi fengið greitt að fullu fyrir það silfur sem hann fékk biskupi fyrir Tjörn og því ætti að komast að samkomulagi við erfingja hans um það.
Ólafur Ingimundarson prestur vottar, að hann hafi krafið Árna Höskuldsson í umboði Ólafs Rögnvaldssonar Hólabiskups eftir prestastefnu dómi kirkjugóssanna í Núpufelli, en Árni hefði enga peninga lagt fram.
Guðmundur Jónsson gefur "sjúkur í líkama, en heill að samvisku" heilagri Hólakirkju og Ólafi Rögnvaldssyni Hólabiskupi jörðina Þorbjargarstaði í Laxárdal, en "hér í mót bað hann biskupinn fyrir guðs skuld að taka að sér tvo sonu sína og láta læra annan til prests, en hjálpa öðrum til manns".
Dómur útnefndur af séra Jóni Broddasyni, officialis fyrir norðan land og ráðsmanni á Hólum, um ákæru hans til Jóns Þórðarsonar, að hann hefði drepið hest fyrir Hólastað.
Gottskálk Nikulásson Hólabiskup gefur séra Hálfdani Narfasyni umboð til að lögfesta hálfa jörðina Lögmannshlíð í Kræklingahlíð, og leggur erkibiskupsdóm með hans capiulo og alls ríkisins ráðs í Noregi fyrir norðan fjall fyrir greinda jörð.
Þuríður Halldórsdóttir gefur með sér til próventu staðnum á Munkaþverá jörðina Uppsali hálfa í Eyjafirði.
Einar Þórólfsson selur Halli Sigurðssyni alla jörðina minni Dal ("Ceceliu-Dal") fyrir jörðina Einholt í Biskupstungum með fjórum kúgildum, en þaðan gyldist sauðargjald til Haukadal í gamla rentu.
Jarðakaupabréf Orms Áslákssonar Hólabiskups og Þorsteins Kolbeinssonar, að Þorsteinn lætur biskup fá Enni í Refasveit með veiði í Blöndu fyrir Tungunes á Ásum.
Óttar Bjarnarson handleggur Ormi Snorrasyni til fullrar eignar þau tuttugu hundruð, er hann átti að heimta þá um vorið af staðnum í Reyninesi, og verið skyldi hafa forgift Brigitar Óttarsdóttur, dóttur hans ef hún hefði þar inngengið og staðfests þar í hreinlífi.
Þjóðólfur Þorvaldsson selur með samþykki Úlfheiðar Illugadóttur konu sinnar Jóni Bergssyni jörðina Neðstabæ í Norðurárdal í Höskuldsstaðaþingum fyrir 25 hundruð í lausafé.
Jón Ólason selur Kolbeini Ingimundarsyni presti, heilagrar Hólakirkju til eignar, þrjú hundruð í Núpi í Öxarfirði fyrir fimm hundruð, og kvittar um andvirðið.
1) Sveinn Pétursson Skálholtsbiskup afleysir og kvittar þau hjón Árna Guðmundsson og Steinunni Sigurðardóttur, að settum skriftum, fyrir það þau voru með Þorleifi Björnssyni og hans fylgjurum í heimreið til Oddgeirshóla í Flóa þegar kirkjan var saurguð með slögum og blóðsúthellingum, kvittar biskup og fyrir bæn þeirra hjóna Þorleif og fylgjara hans af fjársektum en bannar þeim kirkjugöngu fyrr en þeir hafi tekið skriftir. 12. mars 1474 2) Sveinn Pétursson biskup í Skálholti gefur séra Oddi Péturssyni, officialis heilagrar Skálholtskirkju, umboð til að afleysa Þorleif Björnsson og þá sem með honum voru í Oddgeirshólareið 3. október 1473, og setja þeim skriftir nema Eyjólf lásara Gunnarsson, sem var í Krossreið, og Eyjólf Fúsason sem bannsunginn var af Ólafi biskupi á Hólum; ennfremur umboð til að skrifta Þorleifi og Ingveldi Helgadóttur fyrir síðustu barneign þeirra. 12. apríl 1474 3) Transkriftarbréf þriggja manna. 1. maí 1474.
Sigurður Björnsson lýkur Ólafi Rögnvaldssyni Hólabiskupi jörðina Tungu á Svalbarðsströnd fyrir 20 hundruð og þar til 20 hundruð í fríðvirðum peningum að næstum fardögum fyrir porcio Svalbarðskirkju um sína daga, og lofar að svara á prestastefnu fyrir porciu um daga föður síns.
Vitnisburður séra Illuga Guðmundssonar um að hafa eitt sinn verið samferða Jóni Ólafssyni til Hóla á prestastefnu vorið 1551. Þá voru á Hólum uppreiknaðar allar jarðir Hóladómkirkju og var Tjörn í Aðaldal þ.á m. og hafi séra Jón ekki átalið það. Nokkrum árum seinna þegar séra Jón lá banaleguna hafi þeir séra Kolbeinn Auðunarson riðið til Ness í Aðaldal til að taka af honum reikningsskap. Þá hafi hann sagt skilmerkilega frá því hvað hann skuldaði og hverjir skulduðu honum og minntist þá ekki á Tjörn.
Próventugerningur Jóns Sigfússonar og Arnþrúðar Árnadóttur við Jón ábóta og klaustrið á Munkaþverá.
Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup bannar leikmönnum að taka prófaleiðslur og ganga dóma um eignir heilagrar kirkju og draga þær svo undir sig.
Vitnisburður Jóns Péturssonar um Dyrhólaey í Mýrdal og þann ós er þar fyrir austan fellur. Svarinn að bón bræðranna Magnúsi og Hákoni Þorsteinssonum.
Magnús Benediktsson selur Sigurði Jónssyni príor og klaustrinu á Möðruvöllum jörðina Skuggabjörg í Fnjóskadal með tilgreindum skógarmörkum og landamerkjum, en ábóti galt Magnúsi Sírelstaði (Sílastaði) í Kræklingahlíð, og gaf Magnús fimm hundruð í milli.
Skiptabréf um jarðir Bjarna Ólasonar, er þeir gerðu Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup vegna heilagrar Hólakirkju og Ambrósíus Illeqvath hirðstjóri vegna Noregs konungs.
Vitnisburðarbréf um landamerki milli Geldingaholts og Glaumbæjar í Skagafirði.
1) Sýslubréf Ólafs Rögnvaldssonar Hólabiskups fyrir Skagafjarðarsýslu um tíu ár, útgefið af Kristjáni Danakonungi hinum fyrsta. 29. nóvember 1459. 2) Transskriftarbréf fjögurra manna. 12. október 1460.
Enevold Christiansson Kruse lénsmaður klagar séra Jón Kráksson á Görðum á Álftanesi fyrir að hafa ekki haldið bréf Jóhanns Bocholts sem bannaði honum að nytja reka á svæði sem þeir séra Ormur Egilsson á Kálfatjörn greindi á um fyrr en hann hefði unnið rekann með lögum og skila því sem hann hefði tekið af umræddu svæði. Sömuleiðs krafðist hann þess að séra Jón framvísaði dómi sem hann hafði fyrir tveimur jörðum sem hann hafði náð undan kónginum árið 1584. Dómsmenn dæma málið fyrir Odd Einarsson biskup og prestastefnu. Séra Jón Kráksson lofar að afhenda Enevold Kruse afrit af dóminum fyrir alþingi eða í seinasta lagi á alþingi.
Tylftardómur klerka útnefndur af séra Sveinbirni Þórðarsyni, officialis fyrir norðan Öxnadalsheiði, um ákæru séra Ketils Grímólfssonar til Magnúsar Þorkelssonar, "er umboðsmann var barna sinna, er erft höfðu séra Þorkel Guðbjartsson að þriðjungi", um fyrnd á stað og kirkju í Laufási upp á hálfan fjórða tug vetra, er séra Þorkell, faðir Magnúisar, hafði haldið staðinn.
Kristín Jörundardóttir lýkur og afhendir Jóni Jónssyni í fjórðungsgjöf sína alla jörðina Skeggjastaði "á Strönd" með þeim atriðisorðum, er bréfið greinir.
Björn Þorleifsson lýsir því, að hann hafi afhent séra Pétri Pálssyni og goldið síns herra biskups Gottskálks Nikulássonar vegna þá skuld, er hann var skyldugur Hans Kruko og hans dandikvinnu hústrú Sunnifu, með jörðum þeim, er bréfið hermir.
Hákon Hallsson selur Einari Ísleifssyni ábóta á Munkaþverá með samþykki Þorbjargar Þorkelsdóttur, konu sinnar, jörðina Sandfellshaga í Öxarfirði fyrir 20 hundruð í gangandi fé.
Vitnisburður Sigurðar Andréssonar um að í þau 10 ár sem hann bjó í Hólum [Höfðahólum] vissi hann ekki til þess að Spákonufellshöfði væri eignaður jörðinni og hann hafði engin not af höfðanum fyrir framan merkigarð sem gengur úr Einbúa. Þá var honum aldrei byggður höfðinn og aldrei tók hann lóðarfisk af neinu skipi en það gerðu Spákonufellsmenn, að sínu skipi undanskildu, og það sem rak í höfðann höfðu Spákonufellsmenn sömuleiðis.
Solveig Hrafnsdóttir gefur sig til systralags í klaustrið á Stað í Reyninesi og gefur klaustrinu með sér jörðina Skarð í Fnjóskadal með samþykki Margrétar Eyjólfsdóttur móður sinnar.
Vitnisburðarbréf tveggja presta, að Solveig Þorleifsdóttir hefði lýst því í banasótt sinni, að Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup skyldi eiga jörðina Flatatungu, ef hún væri eigi leyst innan þess tíma, er bréf þar um gert vottar.
Brynjólfur Magnússon selur Þorsteini Þorkelssyni jörðina Vatnsleysu í Draflastaðaþingum fyrir tólf hundruð í lausafé, en Brynjólfur skyldi sér skógarpart upp í jörðina og skýrir frá landamerkjum.
Jón Arason Hólabiskup selur Magnúsi Brynjólfssyni jörðina Kristnes í Eyjafirði með hálfkirkjuskyld og ómagavist (kristfé) fyrir jarðirnar Veisu í Fnjóskadal, Meyjarhól á Svalbarðsströnd og Þrastastaði í Fljótum og þar til fjögur kúgildi.
Jón Þorvaldsson officialis lýsir því, að hann hafi gift Jón Sigmundsson og Björgu Þorvaldsdóttur, og að engir sé meinbugir á með þeim.
1) Dómur klerka útnefndur af Ólafi Rögnvaldssyni Hólabiskupi um Grenjaðarstað og hans peninga, er þá var forstöðulaus eftir burtför Eiríks Einarssonar af landinu með þýskum í óhlýðni og þrjósku. 7. ágúst 1489. 2) Transskriftarbréf fjögurra manna. 2. september 1489.
Bréf þriggja presta um það, að séra Þorkell Guðbjartsson fékk Jóni Vilhjálmssyni Craxton Hólabiskupi í umboði hústrú Margrétar Bjarnadóttur jörðina Hóla í Laxárdal, sem hún gaf í testamentum Hrafns Guðmundssonar bónda síns, og lofaði biskup að láta segja 30 sálumessur fyrir sál Hrafns og kvittaði sál hans og líkama á guðs vegna, en ekki erfingja Hrafns fyrir brotum Hrafns við heilaga kirkju.
Page 8 of 15




































